สภาพทั่วไปและข้อมูลพื้นฐาน

๑. ด้านกายภาพ

๑.๑ ที่ตั้งของตำบล

เทศบาลตำบลปงยางคก ตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลปงยางคก อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง ห่างจากที่ว่าการอำเภอห้างฉัตร ไปทางทิศใต้ประมาณ ๘ กิโลเมตร สำนักงานเทศบาลตำบลปงยางคก ตั้งอยู่ ณ เลขที่ 222 หมู่ที่ ๙ บ้านปงยางคก ตำบลปงยางคก อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง

อาณาเขต

ทิศเหนือ   ติดต่อกับ ตำบลห้างฉัตร ตำบลหนองหล่ม อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง ตำบลบ่อแฮ้ว อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง

ทิศใต้ ติดต่อกับ ตำบลลำปางหลวง อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง

ทิศตะวันออก ติดต่อกับ ตำบลปงแสนทอง อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง

ทิศตะวันตก      ติดต่อกับ ตำบลเวียงตาล อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง ตำบลใหม่พัฒนา อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง

๑.๒ ลักษณะภูมิประเทศ

ลักษณะของภูมิประเทศในตำบลปงยางคกเป็นที่ราบและที่ดอนราบส่วนใหญ่ใช้ปลูกพืชไร่ไม้ผลไม้ยืนต้นและทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ ที่ราบซึ่งพื้นที่นี้ใช้เป็นที่อยู่อาศัยและใช้เป็นที่นาสำหรับปลูกข้าว ถั่วลิสงหลังนา และพืชผัก

๑.๓ ลักษณะภูมิอากาศ

    สามารถแบ่งได้เป็น ๓ ฤดู ได้แก่

๑. ฤดูร้อน เริ่มตั้งแต่เดือนมีนาคม ถึง พฤษภาคม

๒. ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่เดือนมิถุนายน ถึง ตุลาคม

๓. ฤดูหนาว เริ่มตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน ถึง กุมภาพันธ์

๑.๔ ลักษณะของดิน

เป็นลักษณะดินเหนียวปนทราย

๒. ด้านการเมือง/การปกครอง

๒.๑ เขตการปกครอง

เทศบาลตำบลปงยางคก มีพื้นที่รับผิดชอบ ประมาณ ๓๑.๒๔ ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ ตำบลปงยางคก (ทั้งหมด) จำนวน ๑๓ หมู่บ้าน มีครัวเรือน ๔,๒๘๙ ครัวเรือน ได้แก่

๒.๒ การเลือกตั้ง

แบ่งเขตเลือกตั้งออกเป็น ๒ เขต

จำนวนผู้มีสิทธิเลือกตั้งนายกเทศมนตรีตำบลปงยางคก ๘,๔๙๖ คน

จำนวนผู้ไปใช้สิทธิเลือกตั้งนายกเทศมนตรีตำบลปงยางคก ๕,๖๙๗ คน (คิดเป็นร้อยละของผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง ๖๗.๐๕ %)

จำนวนผู้มีสิทธิเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลตำบลปงยางคก เขต ๑ จำนวน ๔,๐๑๑ คน

จำนวนผู้ไปใช้สิทธิเลือกตั้งสมาชิกสภาพเทศบาลตำบลปงยางคก เขต ๑ จำนวน ๒,๓๒๗ คน (คิดเป็นร้อยละของผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง ๕๘.๐๑ %)

จำนวนผู้มีสิทธิเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลตำบลปงยางคก เขต ๒ จำนวน ๔,๔๗๘ คน

จำนวนผู้ไปใช้สิทธิเลือกตั้งสมาชิกสภาพเทศบาลตำบลปงยางคก เขต ๒ จำนวน ๓ ,๓๖๔ คน (คิดเป็นร้อยละของผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง ๗๕.๑๒ %)

สภาเทศบาลตำบลปงยางคก

จำนวนสมาชิกสภาเทศบาลตำบล มีจำนวน ๑๒ คน ซึ่งมาจากการเลือกตั้ง

ผู้บริหาร

๓. ประชากร

๓.๑ ข้อมูลเกี่ยวกับจำนวนประชากร (ข้อมูลเปรียบเทียบย้อนหลัง ๓-๕ ปี และการคาดการณ์ในอนาคต)

๓.๒ ช่วงอายุและจำนวนประชากร

ประชากรในเขตเทศบาลตำบลปงยางคก มีจำนวนทั้งสิ้น ๙,๗๕๔ คน

โดยแยกเป็นชาย ๔,๘๔๔ คน หญิง ๔,๙๑๐ คน ดังนี้

แบ่งตามช่วงอายุ

4. สภาพทางสังคม

4.1 การศึกษา

1. โรงเรียนสังกัดรัฐบาล 2 แห่ง ได้แก่

2.โรงเรียนวัดบ้านหม้อศึกษา ตั้งอยู่ หมู่ที่ ๑๒ บ้านหม้อ ตำบลปงยางคก อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง

3.โรงเรียนวิสิฐวิทยาวัดนางแล เป็นโรงเรียนการกุศลในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ หมู่ที่ ๑๓ บ้านนางแล ตำบลปงยางคก อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง

4. ศูนย์ฝึกอบรมตำรวจภูธรภาค ๕ ลำปาง ที่ตั้ง ติดกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข ๑๑ สายเชียงใหม่-ลำปาง หมู่ที่ ๑๓ บ้านนางแล ตำบลปงยางคก อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง

5. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ศูนย์ลำปาง ที่ตั้ง แยกจากทางหลวงแผ่นดินหมายเลข ๑๑ สายเชียงใหม่-ลำปาง

6. ศูนย์วิทยพัฒนาบริการ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ที่ตั้ง หมู่ที่ 2 ตำบลปงยางคก อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง

7. ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียน (กศน.) ตั้งอยู่ โรงเรียนบ้านหม้อ ตำบลปงยางคก อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง

8. ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเทศบาลตำบลปงยางคก จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ ๑๖ กรกฎาคม ๒๕๕๒ ที่ตั้ง โรงเรียนบ้านหม้อ ตำบลปงยางคก อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง

4.2 สาธารณสุข

(๑) โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล จำนวน ๒ แห่ง

(๒) ศูนย์สาธารณสุขมูลฐานประจำหมู่บ้าน               จำนวน ๑๓ แห่ง

(๓) สถานพยาบาลสงเคราะห์ วัดทุ่งบ่อแป้น

(๔) อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.)          จำนวน 274 คน

มี นางอำพร ธรรมนพ เป็น ประธาน อสม.ตำบลปงยางคก

(5) ระบบการแพทย์ฉุกเฉิน (กู้ชีพ – กู้ภัย)

4.3 อาชญากรรม

ตำบลปงยางคกไม่มีเหตุอาชญากรรมเกิดขึ้น มีการติดตั้งกล้องวงจรปิดเป็นจุดบริเวณที่สาธารณะ รวมทั้งได้ตั้งจุดตรวจ จุดสกัด จุดบริการ ในช่วงเทศกาลที่มีวันหยุดหลายวันเพื่ออำนวยความสะดวกให้กับประชาชน

4.4 ยาเสพติด

มีผู้เสพยาเสพติดในชุมชนได้รับการแก้ไขปัญหาจากเทศบาล โดยการณรงค์ การประชาสัมพันธ์ การแจ้งเบาะแส การฝึกอบรมให้ความรู้ ให้ผู้ติดยาเสพติดได้รับการบำบัด

4.5 การสังคมสงเคราะห์

1. ดำเนินการจ่ายเบี้ยยังชีพให้กับผู้สูงอายุ ผู้พิการ และผู้ป่วยเอดส์

๒. รับลงทะเบียนและประสานโครงการเงินอุดหนุนเพื่อการเลี้ยงดูเด็กแรกเกิด

๓. ประสานการทำบัตรผู้พิการ

๔. ช่วยเหลือผู้ยากจน ยากไร้ รายได้น้อย และผู้ด้อยโอกาส

5. ระบบบริการพื้นฐาน

5.1 การคมนาคมขนส่ง

การคมนาคมติดต่อระหว่าง ตำบลปงยางคก กับ ชุมชนข้างเคียงสามารถเดินทางโดยรถยนต์ และรถจักรยานยนต์ ซึ่งมีเส้นทางคมนาคมที่สำคัญเข้าสู่พื้นที่เทศบาลตำบลปงยางคก คือ

- ทางหลวงหมายเลข ๑๑ สายเชียงใหม่ – ลำปาง

- ทางหลวงหมายเลข ๑๐๓๔ สายห้างฉัตร-เกาะคา ทางหลวงสายนี้จะเชื่อมต่อกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข ๑๑ (ลำปาง-เชียงใหม่)

- การติดต่อระหว่างหมู่บ้านในเขตตำบลปงยางคก ส่วนใหญ่เป็นถนนคอนกรีตเสริมเหล็ก บางช่วงเป็นถนนลาดยาง

5.2 การไฟฟ้า

การขยายเขตไฟฟ้า ปัจจุบันมีไฟฟ้าใช้ทุกครัวเรือน แต่เนื่องจากประชาชนได้ก่อสร้างที่อยู่อาศัยเพิ่มขึ้นจึงยังมีการขยายเขตไฟฟ้าเพื่อที่อยู่อาศัยและเพื่อการเกษตรอยู่เสมอ

5.3 การประปา

ในตำบลมีประปาจำนวน 10 แห่ง ดังนี้

1. หมู่ที่ 1 บ้านสันหนองบง
2. หมู่ที่ 2 บ้านทุ่งบ่อแป้น
3. หมู่ที่ 4 บ้านสันบุญเรือง
4. หมู่ที่ 5 บ้านต้นค่า – ม่วงชุม
5. หมู่ที่ 6 บ้านจำ
6. หมู่ที่ 7 บ้านปงใต้
7. หมู่ที่ 8 บ้านปงเหนือ
8. หมู่ที่ 10 บ้านข่วง
9. หมู่ที่ 11 บ้านโฮ้ง – ทะล้า
10. หมู่ที่ 13 บ้านนางแล

5.4 โทรศัพท์

-มีการให้บริการโทรศัพท์ประจำที่ครอบคลุมภายใต้การให้บริการของ บริษัท ทีโอที และ บริษัท ทีทีแอนด์ที

-มีการให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ มีเครือข่ายครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมด โดยผู้ให้บริการได้แก่ AIS DTAC และ TRUE

5.5 ระบบโลจิสติกส์(Logistics) หรือการขนส่ง

มีบริการการขนส่ง และวัสดุ ครุภัณฑ์ ในพื้นที่ดังนี้

1. แฟลช เอ็กเพรส หมู่ที่ 6 บ้านจำ
2. ไปรษณีย์ (บริเวณปั๊ม พีที)
3. SCG EXPRESS ตรงข้ามโรงเรียนปงยางคก(ทิพย์ช้างอนุสรณ์)

6. ระบบเศรษฐกิจ

      6.1 การเกษตร

ประชากรในเขตตำบลปงยางคกที่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ส่วนใหญ่เป็นเกษตรกรรมขนาดเล็ก (ครัวเรือน) โดยผลผลิตทางการเกษตรที่สำคัญได้แก่ ข้าวพันธุ์ กข.๖, กข.๑๐, ข้าวหอมมะลิ และพืชผักสวนครัวประเภทต่าง ๆ โดยมีพื้นที่ทำการเกษตรประมาณ 13,917 ไร่ ดังนี้.-

          - หมู่ที่ ๑               500  ไร่                     - หมู่ที่ ๙          185  ไร่

          - หมู่ที่ ๒            4,499  ไร่                     - หมู่ที่ ๑๐         800  ไร่

          - หมู่ที่ ๓               801  ไร่                     - หมู่ที่ ๑๑         591  ไร่

          - หมู่ที่ ๔           744  ไร่                     - หมู่ที่ ๑๒         250  ไร่

          - หมู่ที่ ๕           620  ไร่                     - หมู่ที่ ๑๓      1,228  ไร่

          - หมู่ที่ ๖            1,326  ไร่

          - หมู่ที่ ๗               883  ไร่

          - หมู่ที่ ๘            1,490  ไร่

      6.2 การประมง

ในเขตเทศบาลไม่มีการประมง

        6.3 การปศุสัตว์   

        มีการทำฟาร์มสุกรที่ได้รับใบอนุญาต จำนวน 21 แห่ง /ฟาร์มเลี้ยงไก่ 13 แห่ง

        6.4 การบริการ

กิจการโรงแรม/หอพัก               5      แห่ง

กิจการสถานีบริการน้ำมัน   10 แห่ง

กิจการร้านอาหาร                   5 แห่ง

กิจการร้านค้า              105      แห่ง

กิจการนวดแผนไทย                 3 แห่ง

กิจการซ่อมรถ                        5 แห่ง

กิจการสะสมอาหาร                 4 แห่ง

กิจการโกดังเก็บสินค้า               3 แห่ง

6.5 การท่องเที่ยว

(๑) วัดปงยางคก เป็นสถานที่ท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมและมีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ของจังหวัดลำปาง ตั้งอยู่ ณ หมู่ที่ ๙ บ้านปงยางคก ตำบลปงยางคก อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง (ติดกับสำนักงานเทศบาลตำบลปงยางคก) ภายในวัดมีโบราณสถานสำคัญทางประวัติศาสตร์ คือ วิหารจามเทวี เป็นวิหารเก่าแก่ ลักษณะเป็นสถาปัตยกรรมแบบล้านนา สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๑๒๔๓ ในสมัยพระนางจามเทวี เป็นกษัตริย์ครองนครหริภุญไชย, องค์พระเจดีย์อันเก่าแก่ และศาลเจ้าพ่อหนานทิพย์ช้าง

(2) ลานอนุสาวรีย์เจ้าแม่จามเทวี อยู่ตรงข้ามสำนักงานเทศบาลตำบลปงยางคก

           (3) วัดทุ่งบ่อแป้น ตั้งอยู่ ณ หมู่ที่ ๒ บ้านทุ่งบ่อแป้น ตำบลปงยางคก อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง ภายในวัดมีทัศนียภาพที่สวยงาม เหมาะสำหรับเป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ ปัจจุบันทางวัดได้จัดพื้นที่ส่วนหนึ่งเป็นสถานพยาบาลสงเคราะห์ฟื้นฟูสมรรถภาพร่างกาย ผู้ป่วยด้านอัมพฤตอัมพาต ด้วยการกายภาพบำบัด

           (4) แหล่งเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง “บ้านบัวแก้ว” เป็นแหล่งเรียนรู้ที่นำเอาหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อตนเอง ครอบครัว และสังคม โดยได้นำเอาหลักการคิด 3 ห่วง 2 เงื่อนไขสู่การปฏิบัติเป็นรูปธรรมอย่างแท้จริง จึงได้วางแผนดำเนินการ จากปัจจัยเดิมที่ทำอยู่ก่อนแล้ว นำมาเชื่อมโยง ผสมผสาน กิจกรรมที่ทำอยู่ในบริเวณพื้นที่บ้านพัก จำนวน 3 ไร่ 1 งาน 39 ตารางวา โดยการเลี้ยงโคขุน นำผลผลิตที่เหลือใช้มูลวัวมาทำปุ๋ย เลี้ยงไส้เดือนดินแล้วนำมูลไปผลิตปุ๋ย นำไปใช้กับแปลงสาธิตผักกางมุ้ง นำผักที่ได้และเศษวัชพืชไปเลี้ยงเป็ด และทำบ่อปุ๋ยหมักใช้เป็นปุ๋ยให้กับพืชยืนต้นประเภทไผ่เศรษฐกิจ ผลไม้ ไม้ดอก ไม้ประดับ เป็นต้น

            (5) แหล่งท่องเที่ยวโดยการจัดตั้งกลุ่มชื่อว่ากลุ่มท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมละวิถีชุมชน คนปงยางคก โดยที่สมาชิกมีเป้าหมายเดียวกัน คือ การอนุรักษ์วัฒนธรรม โบราณสถาน โบราณวัตถุต่างๆ ในตำบลปงยางคก และวิถีชุมชนของคนปงยางคกไม่ให้สูญหายไปจากท้องถิ่น คือ 1. เฮือนสุขภาพศรีนวล

2. เฮือนลุงพัน 3. คุ้มตะวัน

            (5) กลุ่มอาชีพเพาะเห็ดบ้านทุ่งบ่อแป้น เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรได้ก่อตั้งขึ้นมาประมาณ พ.ศ.2555 ที่ผ่านมา โดยกลุ่มมีเป้าหมายเดียวกัน คือ ต้องการมีอาชีพที่มั่นคง ก่อนที่จะมีการก่อตั้งกลุ่มสมาชิกกลุ่มแต่ละคนได้ดำเนินการทำกันเองในครัวเรือนมาเป็นเวลาหลาย 10 ปี และทำให้ชาวบ้านมีอาชีพเพาะเห็ดมากมายในหมู่บ้าน ซึ่งมีหน่วยงานภาครัฐให้การสนับสนุนหลายหน่วยงาน เช่น มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง มหาวิทยาลัยแม่โจ้ เป็นต้น

        6.6 อุตสาหกรรม

                กิจการประเภทอิฐมอญ        จำนวน  31 ราย

                กิจการประเภทไม้              จำนวน  11 ราย

                กิจการประเภทโรงสี               จำนวน 1 ราย

                กิจการประเภทคอนกรีต           จำนวน  1 ราย

                กิจการประเภทแอสฟัลติก         จำนวน  1 ราย

                กิจการประเภทเซรามิค            จำนวน  4 ราย

        6.7 การพาณิชย์และกลุ่มอาชีพ

                กลุ่มผลิตภัณฑ์ตะเกียงน้ำมันพืชโบราณ หมู่ที่ 5 บ้านต้นค่า – ม่วงชุม

                กลุ่มผลิตภัณฑ์กะลามะพร้าว หมู่ที่ 2 บ้านทุ่งบ่อแป้น

                กลุ่มผลิตภัณฑ์กะลามะพร้าว หมู่ที่ 13 บ้านนางแล

                กลุ่มพัฒนาสตรีทำแคบหมูหม้อเงิน หมู่ที่ 12 บ้านหม้อ

                กลุ่มอาชีพเพาะเห็ด                 หมู่ที่ 2 บ้านทุ่งบ่อแป้น

      6.8 แรงงาน

        แรงงานจะเป็นแรงงานภาคการเกษตร และแรงงานภาคอุตสาหกรรมเป็นส่วนใหญ่

7. ศาสนา ประเพณี วัฒนธรรม

      7.1 การนับถือศาสนา

ในพื้นที่ตำบลปงยางคก ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ มีสถาบันศาสนา ดังนี้.

(๑) วัด/สำนักสงฆ์ ๑๔ แห่ง (๒) โบสถ์ ๓ แห่ง

- วัดสันหนองบง                               - วัดปงใต้

- วัดทุ่งบ่อแป้น                                - วัดปงเหนือ

- วัดสันหลวง                                   - วัดปงยางคก

- วัดสันบุญเรือง                               - วัดพระงามบ้านข่วง

- วัดต้นค่า                                      - วัดโฮ้ง-ทะล้า

- วัดม่วงชุม                                     - วัดบ้านหม้อ

- วัดจำทรายมูล                               - วัดนางแล

7.2 ประเพณีและงานประจำปี

ประเพณีและศิลปวัฒนธรรมที่มีอยู่ในตำบลปงยางคก ส่วนใหญ่เป็นวัฒนธรรมประเพณี ของชาวไทยภาคเหนือโดยทั่วไป

               - ประเพณีสรงน้ำพระธาตุ               เดือนกุมภาพันธ์ – พฤษภาคม

                - ประเพณีแห่ไม้ก้ำศรี                   เดือนเมษายน

                - ประเพณีตานก๋วยสลากภัต วัดปงยางคก เดือนกันยายน

                - ประเพณียี่เป็ง (ลอยกระทง)               เดือนตุลาคม – พฤศจิกายน

7.3 ภูมิปัญญาท้องถิ่น ภาษาถิ่น

ภูมิปัญญาท้องถิ่นในชุมชนเทศบาลตำบลปงยางคก ได้แก่ ผลิตภัณฑ์จากกะลามะพร้าว ตะเกียงน้ำมันพืชโบราณ ผลิตภัณฑ์เครื่องจักสาน ภาษาท้องถิ่นใช้ภาษาเหนือและภาษากลาง

7.4 OTOP สินค้าพื้นเมืองและของที่ระลึก

ผลิตภัณฑ์จากกะลามะพร้าว/ตะเกียงน้ำมันพืชโบราณ/ผลิตภัณฑ์เครื่องจักสาน/แคบหมู

ผลิตภัณฑ์จากกลุ่มเพาะเห็ด

8. ทรัพยากรธรรมชาติ

8.1 น้ำ

ปัจจุบันประชากรของเทศบาลตำบลปงยางคก ประกอบอาชีพทางการเกษตร ได้แก่ การปลูก

ข้าว การเพาะเห็ดและการปลูกพืชผักสวนครัว โดยคิดเป็นพื้นที่ทำการเกษตรในตำบลปงยางคก ประมาณ 13,917 ไร่

แหล่งน้ำธรรมชาติ

แม่น้ำ ๓ แห่ง          คือ แม่วัก , แม่ตาล , แม่ฮาว (แม่น้อย)

ห้วย ๑ แห่ง          คือ ห้วยแม่เถาวัลย์ หมู่ที่ ๗ , ๘

หนอง  ๒ แห่ง          คือ หนองยางมื่น หมู่ที่ ๘ , หนองกลาง หมู่ที่ ๙

8.2 ป่าไม้

สวนป่าสมุนไพรชุมชนบ้านนางแล ตำบลปงยางคก อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง

8.3 ภูเขา

ในเขตเทศบาลไม่มีภูเขา พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ราบ

8.4 คุณภาพของทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

                ในตำบลปงยางคกยังมีทรัพยากรธรรมชาติที่สมบูรณ์ แต่ก็ยังต้องประสบปัญหาในด้านแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร เนื่องจากแหล่งน้ำเพื่อการเกษตรมีไม่เพียงพอจึงยังต้องรอน้ำในฤดูฝน เพื่อทำการเกษตรอยู่

9. อื่นๆ (ถ้ามีระบุด้วย)